سالانه ۲۰تا ۵۰میلیون تن زباله الکترونیکی در جهان تولید می‌شود

سالانه ۲۰تا ۵۰میلیون تن زباله الکترونیکی در جهان تولید می‌شود

سالانه ۲۰ تا ۵۰ میلیون تن زباله الکترونیکی در جهان تولید می‌شود

شهر > شهری – عباس ثابتی راد:
سال ۱۳۷۱ اولین محموله رایانه شامل ۱۰هزار دستگاه وارد کشور شد. اشتیاق ایرانیان برای استفاده از این تکنولوژی و محصول روزآمد چنان زیاد بود که خیلی زود شرکت‌های مختلف برای مونتاژ و تولید رایانه وارد فعالیت شدند.

اما پس از گذشت تقریبا ۲۴سال از آن روز و به‌رغم تولید زباله الکترونیکی که رایانه‌ها بخشی از آن هستند (و البته بیشترین‌شان) هنوز اقدام عملی در کشور برای جمع‌آوری این نوع از زباله‌ها صورت نگرفته است. برآوردها بیانگر این نکته است که طی چندسال اخیر به‌طور میانگین در کشور، سالانه بین یک‌میلیون و ۲۰۰تا یک میلیون و ۵۰۰هزار رایانه مونتاژ شده‌است. با توجه به عمر مفید رایانه‌ در دنیا که حدود ۳سال است، پیش‌بینی می‌شود که در ایران بیش از ۴میلیون رایانه از دور خارج شده باشد. این در حالی است که بعضی شرکت‌های بزرگ تولید‌کننده کالاهای الکترونیکی در جهان، خود را موظف به بازیافت کالاهای تولیدی‌شان کرده‌اند. مثلاً در ژاپن شرکت HP هنگام فروش مبلغی را به‌عنوان بازیافت از مشتری دریافت می‌کند تا بعد از اسقاطی‌شدن کالای الکترونیکی، آن را بار‌دیگر وارد چرخه‌بهره‌وری کند.

  • زباله‌های الکترونیکی در مخازن شیشه‌ای

رشد پسماند الکتریکی و الکترونیکی سه‌برابر بیشتر از دیگر زباله‌هاست. در واقع با گسترش وسایل الکترونیکی جدید و عمر مفید تقریبا ۳ساله برای رایانه‌های دستی و عمر مفید یک‌سال و نیم برای گوشی‌های همراه، هم‌اکنون تولید زباله‌های الکترونیکی افزایش بسیاری یافته است. براساس گزارش سازمان ملل، در سراسر جهان سالانه بین ۲۰تا ۵۰میلیون تن زباله‌ الکترونیکی دفع می‌شود که کشور آمریکا بزرگ‌ترین تولید‌کننده این زباله‌هاست. اما این زباله‌ها به‌دلیل ارزش اقتصادی بالا در کشورهای دیگر انباشته شده و در کشورهای در حال توسعه مانند چین و هند به‌صورت غیراصولی و با داشتن خطرات بسیار زیاد بازیافت می‌شوند. اما روند ساماندهی پسماند الکترونیکی در کشورمان ایران، با فعالیت مدیریت شهری تهران روندی مناسب‌تر به‌خود گرفته است.

مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران با اشاره به جمع‌آوری پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی در مخازن شیشه‌ای در تهران گفت: این پسماندها با دو هدف حفظ محیط‌زیست و کسب درآمد برای افراد نیازمند در دست اجراست. حسین جعفری با اشاره به مخازن شیشه‌ای و شفاف جمع‌آوری پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی گفت: این طرح ابتدا به‌صورت پایلوت در یک ناحیه در منطقه ۲۰شهر تهران به مرحله اجرا درآمد که با استقبال شهروندان روبه‌رو شد. از دیگر خاصیت مخازن شیشه‌ای دیده شدن پسماندهاست تا مشارکت شهروندان را دوچندان کند. مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران با تأکید بر اینکه این مخازن شیشه‌ای در مساجد استقرار پیدا کرده‌اند، افزود: در این طرح نمازگزاران و افرادی که به مسجد مراجعه می‌کنند، پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی خود را با دو هدف حفظ محیط‌زیست و کسب درآمد برای افراد نیازمند، تحویل می‌دهند. وی گفت: با استفاده از ظرفیت دینی در این طرح استقبال خوبی صورت گرفت که این موضوع سبب شد، در فاز اول این طرح در سطح منطقه گسترش یابد. جعفری تأکید کرد: بعد از اجرای این پروژه در منطقه درصورتی که بازخورد مناسبی را دریافت کنیم، با کمک بخش خصوصی در کل شهر تهران این طرح عملیاتی خواهد شد که به‌دنبال اسپانسر در این رابطه هستیم. وی با اشاره به اینکه جمع‌آوری پسماندهای الکتریکی و الکترونیکی در تمامی غرف بازیافت مناطق ۲۲گانه با کمک بخش خصوصی در حال انجام است، خاطرنشان کرد: در نهایت این نوع پسماندها خریداری می‌شوند. به گفته مدیرعامل سازمان پسماند هنوز میزان پسماند الکترونیکی تولیدی در تهران مشخص نیست اما این سازمان در تلاش است تا با همکاری بخش خصوصی و فعالیت بیش از ۳۸۰غرفه بازیافت در شهر تهران، روند جمع‌آوری و میزان زباله تولیدی الکترونیکی تهران نیز مشخص شود. جعفری یادآور شد: در این زمینه نیازمند مشارکت فرابخشی هستیم.

  • مدیریت پیش از تولید، مصرف و بازیافت

اگرچه مدیریت شهری تهران برنامه‌ای به‌منظور بازیافت زباله‌های الکتریکی و الکترونیکی در دست دارد، اما این روند در دیگر مناطق کشور چندان روشن نیست. «قانون مدیریت پسماند در کشور قانونی مشخص و تعریف شده دارد. براساس این قانون مسئله پسماندهای الکترونیکی فقط جمع‌آوری آنها نیست که باید مورد توجه قرار گیرد بلکه مدیریت پسماند باید توسط وزارتخانه‌هایی همچون کشور، صنعت، معدن و تجارت، جهادکشاورزی و سازمان‌هایی همچون استاندارد و محیط‌زیست و صدا و سیما مدیریت شود و در واقع این مدیریت پیش از تولید، تولید، مصرف و بازیافت است که باید بیش از هر چیزی مورد توجه قرار بگیرد. سازمان پسماند شهرداری تهران تنها یکی از سازمان‌هایی است که در انتهای این چرخه وظایفی برعهده دارد، این در حالی است که در بحث مدیریت پسماند سازمان‌ها و وزارتخانه‌های مربوطه تاکنون توجه کمتری به این موضوع داشته‌اند.» این سخنان مدیرعامل سازمان مدیریت پسماند شهرداری تهران است که درباره ساماندهی زباله‌های الکتریکی و الکترونیکی می‌گوید. شاید آنچه حسین جعفری به آن اشاره دارد اقدامات شرکت‌های بین‌المللی تولید‌کننده محصولات الکترونیکی است.

اشتراک گذاری پست

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *